Diabetes type 2

De ketenzorg Diabetes type 2 is al jaren een beproefde werkwijze voor integrale zorg. Toch wordt een groep nog doorverwezen naar de tweede lijn, waarvan een deel onnodig. Door een geïntegreerde aanpak in de eerste lijn krijgen diabetespatiënten betere ondersteuning, terwijl de samenwerking met specialisten soepel blijft verlopen. Een betere afstemming tussen huisarts en specialist zorgt ervoor dat meer controles in de eerste lijn plaatsvinden. Dit ontlast de tweede lijn en verbetert de patiëntenzorg.

Veranderingen waaraan we werken

Herziening diagnose diabetes type 1-patiënten

Met Herziening diagnose diabetes type 1 willen we komen tot een werkwijze waarbij structureel het type diabetes wordt gecontroleerd bij alle mensen met type1 diabetes die drie jaar of langer geleden de diagnose de diagnose hebben gekregen. 5% van hen blijkt namelijk verkeerd gediagnosticeerd te zijn en eigenlijk diabetes type 2 te hebben. Hiervoor wordt een diagnostisch algoritme gebruikt, ontwikkeld en getest in het Verenigd Koninkrijk, dat met succes de verkeerd gediagnosticeerden identificeert. Na juiste classificatie kan de behandeling worden aangepast en worden mensen met diabetes type 2, waar passend, terugverwezen naar de eerste lijn.

Begin april 2026 is informeel een pilot gestart in het UMC Utrecht van drie maanden. In deze periode verschijnt in het HiX-sjabloon bij elke jaarcontrole van een persoon met diabetes type 1 een nieuw verplicht invulveld met de vraag of de patiënt binnen de inclusiecriteria valt. Als dit het geval is, worden er aanvullende bloedwaardes gemeten tijdens het bloedonderzoek dat standaard bij het volgende polibezoek van de patiënt wordt uitgevoerd. Na de uitkomsten van het aanvullende bloedonderzoek voert de arts het algoritme uit en bepaalt de arts de diagnose. Het succes van de pilot wordt geëvalueerd door een vragenlijst voor te leggen aan de artsen die de nieuwe werkwijze hebben gebruikt.

Product owner
Thomas van Sloten, internist-vasculair geneeskundige, UMC Utrecht

Verwijscheck Diabetes

Voor iedere patiënt met diabetes wordt vóór verwijzing naar de tweede lijn een gerichte triage uitgevoerd waarin wordt bepaald of specialistische zorg werkelijk nodig is. Als onderdeel van deze triage consulteert de huisarts de kaderhuisarts. Alleen wanneer passende zorg in de eerste lijn niet volstaat, volgt verwijzing naar de tweede lijn. Bij ontvangst van de verwijzing beoordeelt de specialist welke vervolgstap nodig is: meedenkadvies inzetten, inplannen poli afspraak Interne Geneeskunde of de witte-jas-check.

Product owner
Floris Hirsch, kaderhuisarts Diabetes, UNICUM Huisartsenzorg

Exit-criteria terugverwijzen naar eerste lijn

Voor diabetes type 2-patiënten die tijdelijk tweedelijnszorg hebben gekregen, worden vaste exit-criteria gebruikt om te bepalen wanneer zij weer veilig kunnen terugkeren naar de huisarts. Zodra aan deze criteria is voldaan, volgt terugverwijzing met een duidelijke en complete overdracht, zodat de huisarts de zorg direct kan voortzetten.

Product owner
Alex Muller, internist-endocrinoloog, Diakonessenhuis

Mogelijke veranderingen

Witte-jas-check

Voor patiënten die blijven aandringen op specialistische zorg omdat zij twijfelen aan de eerstelijnsbehandeling, wordt een eenmalig (digitaal) meekijkconsult ingezet. De specialist beoordeelt de situatie, bevestigt wanneer de behandeling veilig in de eerste lijn kan blijven en geeft de patiënt het benodigde vertrouwen. Hierdoor worden onnodige verwijzingen én herhaalde huisartsconsulten voorkomen, terwijl de regie bij de huisarts blijft.

Product owner
Thomas van Sloten, internist-vasculair geneeskundige, UMC Utrecht

Consultatielijn POH-S ↔ Diabetesverpleegkundige

Een directe consultatielijn tussen de POH-S in de eerste lijn en diabetesverpleegkundigen in de tweede lijn maakt het mogelijk om vragen over bijvoorbeeld insulinegebruik of materialen snel en laagdrempelig af te stemmen. Hierdoor kunnen praktische knelpunten sneller worden opgelost en blijft onnodige verwijzing achterwege.

Werkwijze ‘onrustige glucose’ voor niet-internisten

Bij patiënten met diabetes type 2 die in zorg zijn bij een andere specialist en bij wie ‘onrustige glucose’ wordt gezien, kan de specialist dit zelf beoordelen en zo nodig de zorg terugverwijzen naar de huisarts. Hiermee wordt onnodige consultatie of verwijzing naar de internist in de tweede lijn voorkomen.

Product owner
Eline van der Valk, internist-endocrinoloog, UMC Utrecht