Met kanker thuis

Persoonsgerichte zorg is naast de medische behandeling van grote waarde voor patiënten met kanker, zowel voor het herstel als de kwaliteit van leven. Het functioneren thuis, de leefstijl en het psychosociaal welzijn zijn hier belangrijke onderdelen van. Hoewel hier in de oncologische netwerkzorg zeker aandacht voor is, kan dit passender en meer gestructureerd worden georganiseerd.

Dit zorgpad implementeert veranderingen die structuur aanbrengen in de persoonsgerichte zorg voor patiënten die leven met of na kanker met klachten voor en gedurende de behandeling, of tijdens de nazorg. Aandacht voor oplossingen dichtbij huis in de eerste lijn of via lotgenotencontact spelen hierbij een rol. Daarbij heeft in sommige situaties persoonsgerichte zorg ook impact op de medische behandeling: bij kwetsbare patiënten kan persoonsgerichte zorg leiden tot andere keuzes in de behandeling.

De aandacht binnen dit zorgpad gaat in eerste instantie naar patiënten onder curatieve zorg. Na de initiële adoptie van de interventies kunnen nieuwe werkwijzen natuurlijk altijd ook worden toegepast binnen de palliatieve zorg.

Hieronder zie je de veranderingen waar we aan werken en de fase waarin deze zitten. De fasering is als volgt: initiatie – onderzoek – pilot – opschaling.

Veranderingen waaraan we werken

Psychosociale ondersteuning op de juiste plek – pilot

Huidige situatie
Patiënten met kanker krijgen voor psychosociale ondersteuning regelmatig een verwijzing die onvoldoende aansluit, met name naar specialistische geestelijke gezondheidszorg (SGGZ). Zorgverleners weten onvoldoende wat andere opties zijn. Hierdoor zijn er lange wachttijden, terwijl patiënten met niet-complexe psychische klachten ook op andere plekken geholpen kunnen worden. Gedurende de wachttijden ontstaan extra zorgcontacten met de verpleegkundig gespecialist en de huisartsenepraktijk als tussenoplossing.

Verandering
We maken een verwijskaart voor zorgverleners waardoor ze tijdig naar passende ondersteuning kunnen verwijzen dichtbij huis. De verwijskaart heeft duidelijke richtlijnen met hierin:

zelfhulpmiddelen & informatiebronnen;
mogelijkheden voor lotgenotencontact;
de rollen in de eerste lijn, GGZ (binnen en buiten het ziekenhuis) en SGGZ .

Pilot
De pilot wordt uitgevoerd in het Diakonessenhuis. Dit wordt gedaan op de poli’s Mamma, Dermatologie, MDL, Hematologie, Long en Gynaecologie. Daarnaast wordt er met het St. Antionius en UMCU besproken hoe de verandering daar het meest passend geïmplementeerd kan worden.

Product Owner
Jolanda Gons, ergotherapeut, Ergodoen (Sterkz.org)

Teamleden
Malou edelman (huisarts, UNICUM) Aline Teunissen (oncologieverpleegkundige 1e lijn, Bloezem, RegiozorgNU), Angelique Dam-Winters (POH GGZ, Sterkz.org), Matijs Jansen (coördinator, Tegenkracht Midden-Nederland), Danielle van der zee (VS, Diakonessenhuis), Ilona Diederix (VS, Diakonessenhuis), Amke Edomskis (GZ-Ppycholoog, Diakonessenhuis), Stefan van Lent (projectleider, Sterkz.org)

Patiëntcontext bij behandelkeuzes – pilot

Huidige situatie
De kwetsbaarheden van patiënten met kanker worden niet altijd herkend. BIj het bespreken van behandelopties wordt daarom niet altijd de volledige context meegenomen, zoals functioneren, de thuissituatie, gezondheidsvaardigheden en belastbaarheid. Hierdoor komt het voor dat de zorg niet volledig is afgestemd op de persoonlijke situatie van de patiënt.

Verandering
Patiënten met kwetsbaarheden herkennen, om vervolgens contextinformatie van de huisarts mee te nemen in de keuze van behandelopties. Op deze manier wordt er naast ziektegerichte en fysieke informatie ook sociale en cognitieve contextinformatie meegenomen, waardoor de zorg passender wordt ingericht.

Beoogd effect
Afgestemde zorg op de individuele situatie en behoeften van de patiënt. Hierdoor ontstaan cases waarbij een behandeling minder uitgebreid zal zijn.

Pilot
De pilot wordt van begin juli tot begin november 2026 uitgevoerd in het UMC Utrecht op de polikliniek Upper Gastrointestinal (UGI). Eventueel sluit de polikliniek Longgeneeskunde later aan. In het bestaande zorgproces van de poli worden aanpassingen gemaakt om dit de faciliteren. Huisartsen uit de drie RHO’s worden betrokken als dit relevant is. Het Diakonessenhuis en St. Antonius worden tijdens de pilot betrokken om mogelijke opschaling te waarborgen.

De pilot is succesvol als patiënten met kwetsbaarheden effectief geïdentificeerd worden en als de additionele informatie vanuit de huisartsenpraktijk zorgvuldig wordt geïncludeerd in de keuze van behandelopties in het MDO.

De effectiviteit van deze werkwijze wordt onderzocht en geoptimaliseerd waar nodig. Daarnaast wordt er met andere poli’s van de drie ziekenhuizen afgestemd of deze interventie aansluit bij hun patiënten, voor latere implementatie.

Product owner
Ietje Perfors, huisarts, RegiozorgNU

Teamleden
Carlo Schippers (verpleegkundig specialist slokdarm- en maagoncologie, UMCU), Eke van Lunteren (verpleegkundig specialist slokdarm- en maagoncologie, UMCU), Filip de Vos (internist-oncoloog, UMCU), Stefan van Lent (projectleider, Sterkz.org)

Benadrukken rol van beweegzorg – onderzoek

Huidige situatie
De rol en impact van beweging voor patiënten met kanker wordt nog te weinig benadrukt. Beweegzorg via de eerstelijns oncologisch geschoolde fysiotherapeut dichtbij huis wordt hierbij nog beperkt ingezet. Daarbij is bij een verwijzing de informatie vaak onvolledig.

Verandering
Meer en passendere inzet van beweegzorg en beweging tijdens en na behandeling, in beginsel bij de patiëntengroep met borstkanker en colonkanker. Dit wordt ingevuld door een juiste verwijzing vanuit de VS naar de oncologisch geschoolde fysiotherapeut. De fysiotherapeut verzorgt de beweegtherapie en adviseert welke zelfstandige beweging past bij de klachten.

Product owner
Marie-Rose van Lieshout, oncologisch fysiotherapeut, fysio Weustink (UNICUM)

Teamleden
Marieke ten Tusscher (oncologisch fysiotherapeut / onderzoeker UMCU), Marjolein Smits (coördinator tegenkracht, Midden-Nederland), Sonja de Stigter (verpleegkundig specialist, Diakonessenhuis), Stefan van Lent (projectleider, Sterkz.org)