Gynaecologische klachten

Door zorg te verplaatsen naar de eerste lijn krijgen vrouwen met gynaecologische klachten sneller hulp, terwijl de samenwerking met specialisten behouden blijft. Zorgprofessionals in de eerste lijn kunnen bijvoorbeeld pessaria plaatsen voor bekkenbodemproblemen of menopauzezorg bieden, waarmee vrouwen sneller en dichterbij huis geholpen worden.

Hieronder zie je de veranderingen waar we aan werken en de fase waarin deze zitten. De fasering is als volgt: initiatie – onderzoek – pilot – opschaling.

Veranderingen waaraan we werken

VVOC-overgangsconsulente – onderzoek

Huidige situatie
Vrouwen met menopauzeklachten melden zich bij de huisarts. De huisarts behandelt zelf, verwijst naar de tweede lijn of verwijst soms naar een zelfstandige overgangsconsulent (vaak zonder vergoeding). Binnen het Diakonessenhuis werkt een VVOC-geregistreerde overgangsconsulent op de menopauzepoli. Huisartsen verwijzen naar deze poli, waar patiënten een consult krijgen bij de overgangsconsulent en daarnaast ook de gynaecoloog spreken. De overgangsconsulent is organisatorisch verbonden aan de tweede lijn en maakt geen formeel onderdeel uit van het regionale zorgpad. In de regio zijn meerdere VVOC-geregistreerde overgangsconsulenten actief, maar zij hebben geen vaste positie binnen het huidige zorgpad. De NHG-Standaard Overgang beschrijft behandeling van menopauzeklachten in de eerste lijn, maar benoemt de overgangsconsulent niet als vaste schakel in het zorgpad.

Verandering
De interventie bestaat uit het opnemen van een VVOC-geregistreerde overgangsconsulent als verwijsoptie binnen de eerste lijn voor vrouwen met menopauzeklachten. Het betreft vrouwen bij wie begeleiding, uitleg, leefstijladvies en eventuele medicatie-instelling passend zijn en waarbij geen directe specialistische beoordeling nodig is. Het gaat niet om nieuwe zorg, maar om het beter benutten van bestaande expertise. Bovendien wordt de overgangsfase als momentum voor preventieve leefstijlinterventies benut. De tweede lijn blijft beschikbaar voor complexe casuïstiek en situaties waarin aanvullende diagnostiek of specialistisch beleid nodig is.

Product owner
Ingrid de Voogd, kaderhuisarts urogynaecologie, UNICUM Huisartsenzorg

Scrummaster
Mi Sun van der Mannen, UNICUM

Teamleden
Ati Vos (verpleegkundig specalist, Sterkz.org), Christel Rijnsburger (overgangsconsulent Diakonessenhuis en zelfstandig binnen eerste lijn), Laura Seeber (gynaecoloog St. Antonius).

Plaatsen van pessaria door bekkenfysiotherapeut – onderzoek

Huidige situatie
Vrouwen met prolapsklachten (verzakking) worden vaak verwezen naar de tweede lijn voor een pessarium. Slechts een deel van de huisartsen plaatst zelf een pessarium. Veel vrouwen zijn al onder behandeling bij een bekkenfysiotherapeut. Het aanmeten, plaatsen en de eerste controles vinden meestal plaats in de tweede lijn.

Verandering
Door pessaria te laten plaatsen door bekkenfysiotherapeuten ontstaat sneller klachtenreductie, waardoor minder huisartsenconsulten en minder bekkenfysiotherapiesessies nodig zijn. Het voorkomt ook doorverwijzingen naar de tweede lijn en verkort de totale behandelduur voor vrouwen met prolapsklachten.

Product owner
Willeke van der Neut, bekkenfysiotherapeut, Het Kruispunt (UNICUM) en Diakonessenhuis

Scrummaster

Mi Sun van der Mannen, UNICUM

Teamleden
Sabrina Baijens (gynaecoloog Diakonessenhuis)

Horizontaal vulvaspreekuur – onderzoek

Huidige situatie
Op dit moment worden vrouwen met vulvaklachten vaak verwezen naar de gynaecoloog. Het betreft vaak lang bestaande vulvaire klachten waarbij veel huisartsen onzekerheid ervaren bij diagnose en start en controle van de langdurige behandeling. Hierbij is vaak behoefte aan bevestiging en controle door een specialist. Deze verwijzingen komen terecht op poliklinieken met lange wachttijden. Het aantal verwijzingen is in het afgelopen jaar bovendien verdubbeld , waardoor de druk op de tweede lijn verder toeneemt. Op de poli worden relatief veel patiënten gezien met niet-complexe, niet-oncologische klachten, die prima in de eerste lijn zouden kunnen worden beoordeeld en behandeld. Door de wachttijden lopen vrouwen onnodig lang door met klachten die vaak eenvoudig verholpen kunnen worden.

Verandering
In de gewenste situatie wordt een gespecialiseerd vulvaspreekuur ingericht dat wordt uitgevoerd door kaderhuisartsen. Patiënten die nu verwezen worden naar de gynaecoloog, kunnen voortaan (eerst) terecht bij de kaderhuisartsen. Hiermee blijft een groot deel van de zorg in de eerste lijn, waar de toegankelijkheid hoger is en de doorlooptijden korter zijn. Ideaalbeeld is dat huisartsen patiënten direct verwijzen naar de kaderhuisarts, die de beoordeling en behandeling uitvoert en de patiënt vervolgens terugverwijst naar de eigen huisarts of doorverwijst naar de gynaecoloog bij bijvoorbeeld verdenking van maligniteit. Om klein en makkelijk te starten wordt begonnen met het terugnemen van verwijzingen naar de gynaecoloog die daar niet op de juiste plek zijn. Deze patiënten kunnen (eerst) door de kaderhuisarts worden gezien.

Product owner
Suzanne Veltman-Verhulst, kaderhuisarts urogynaecologie, waarnemer, UNICUM Huisartsenzorg

Scrummaster
Mi Sun van der Mannen, UNICUM

Teamleden
Afra Zaal (gynaecoloog Diakonessenhuis)

Spiralen plaatsen binnen de eerste lijn – onderzoek

Huidige situatie
In de tweede lijn worden veel spiralen geplaatst waarvoor een verwijzing niet noodzakelijk is. Hierdoor neemt de druk op de poli onnodig toe. In het Diakonessenhuis worden per jaar 450 spiralen geplaatst zonder extra pijnstilling. In het St. Antonius worden jaarlijks 885 spiralen geplaatst voor indicaties G18 Anticonceptie en G11 cyclusstoornissen (van de 1.027 in totaal).

Verandering
Het inrichten van een eerstelijnsvoorziening voor het plaatsen van spiralen, waarbij huisartsen patiënten kunnen doorverwijzen naar een collega-huisarts of een kaderhuisarts die extra ruimte heeft of een gespecialiseerd spreekuur aanbiedt. jk in de eerste lijn, conform richtlijnen en passend bij de competenties van huisartsen en verloskundigen.

Product owner
Linda Oberhammer, kaderhuisarts urogynaecologie, Sterkz.org

Scrummmaster
Kayleigh Hoogenboom, projectleider, St. Antonius Ziekenhuis

Teamleden
Pascale Schure (verloskundig huisarts, RegiozorgNU), Bernadette Raterink (verloskundige, FOCUS verloskundig centrum, Sterkz.org)

Mogelijke veranderingen

Endometriose – stepped care aanpak – initiatie

Door een regionaal afstemde stepped-care aanpak voor endometriose in te richten, worden patiënten eerst voorzien van gestandaardiseerde informatie en passende eerstelijnsdiagnostiek. Hierdoor neemt de vraag naar tweedelijnsdiagnostiek af en worden alleen patiënten met complexere klachten doorverwezen. Dit leidt tot minder verwijzingen naar de 2e lijn, meer passende inzet van diagnostiek, minder herhaalconsulten bij de HA en kortere wachttijden in de 2e lijn.