De kracht zit in de combinatie

Wat is er nieuw aan de samenwerking binnen de Utrechtse Fabriek?

“Op het gebied van chronische zorg werkten de regionale huisartsenorganisaties (RHO’s) natuurlijk al langer samen met ziekenhuizen en ketenpartners. Maar met het Integraal Zorgakkoord (IZA) moeten we dat nu over de volle breedte van de zorg doen en nog duidelijker afspraken maken over welke zorg waar thuishoort. De NHG-standaarden geven ons hierin duidelijk houvast, maar toch is om allerlei redenen sommige laagcomplexe zorg de tweede lijn binnengekomen, die eigenlijk in de eerste lijn hoort. Dat brengen we als RHO’s en ziekenhuizen samen in kaart en verbeteren we stap voor stap.”

Hoe doen jullie dit?

“Goed georganiseerd met voor elk project een enthousiaste huisarts en specialist die inhoudelijk aan het stuur staan, ondersteund door een team van andere professionals. Hierbij gebruiken we een methodiek waarbij de veranderingen eerst klein worden uitgeprobeerd, waardoor we ervan leren voordat we deze in de hele regio doorvoeren in een nieuwe werkafspraak. De projecten worden dus echt gedragen door een zorginhoudelijk team dat daarachter staat.”

Het idee heerst dat huisartsen nogal wat op hun bord krijgen met al die veranderingen.

“Het is zonder meer waar dat er veel gaande is en er veel op huisartsen afkomt, want naast de Utrechtse Fabriek lopen er ook transformatieplannen op bijvoorbeeld palliatieve zorg en GGZ. Maar de toekomst liegt niet, we staan voor een enorme uitdaging wat betreft de toename van zorg door vergrijzing en afname van personeel. De opgave ligt er nu eenmaal hier iets aan te doen. Vanuit de Utrechtse Fabriek ondersteunen we huisartsen hierbij zo goed mogelijk. Bij elk project rekenen we goed door wat het effect is op huisartsen en specialisten, bijvoorbeeld voor de regeldruk en administratieve last. Daar denken we goed over na en niets wordt zomaar over de schutting gegooid. Dat vraagt vertrouwen in de mensen die hiermee bezig zijn.”

“Als we het hebben over gelijkheid van zorg, moeten we het met elkaar anders organiseren. De kracht zit in de combinatie: de huisarts dicht bij de patiënt, de specialist waar die expertise noodzakelijk is. Dat is wel zo eerlijk naar onze patiënten.”

Wat levert deze samenwerking op?

“Dat we ieders kracht juist benutten, generalistische zorg in de eerste lijn en noodzakelijke expertise in de tweede lijn. Zo komt zorg op de juiste plaats terecht en blijft er ruimte voor huisartsen om hun complexe patiënten te kunnen blijven insturen. Maar het zorgt ook voor een eerlijker systeem. Dat patiënten niet hun eigen risico hoeven aan te spreken als dat niet per se noodzakelijk is. Neem reguliere spiraalplaatsingen. Veel huisartsen doen dat zelf, andere verwijzen hun patiënten naar de tweede lijn. Voor deze laatste groep zetten we nu een eerstelijns pilot op met verloskundigen. Zij beschikken over de benodigde expertise, instrumenten, faciliteiten en echografische ondersteuning, dus dat is een heel goed alternatief om deze zorg waar mogelijk binnen de eerste lijn te houden.”

Moeten we als huisartsen een soort mini-specialisten worden?

“Nee. De huisarts is generalist, en dat is juist onze kracht. Als huisarts moeten we in principe heel veel kunnen, maar we hebben ook allemaal onze aandachtsgebieden waar we blij van worden en we zijn natuurlijk allemaal op andere plekken opgeleid. Als er in jouw opleidingstijd weinig aandacht was voor gynaecologie of chirurgie heb je daar misschien minder ervaring mee. Het is dus ook zeker geen verwijt dat huisartsen voor bepaalde zorg naar de tweede lijn verwijzen, maar laten we het met elkaar zo organiseren dat het op een andere manier in de eerste lijn kan worden opgelost. Als we het hebben over gelijkheid van zorg, dan is dat wel zo eerlijk naar onze patiënten.”

Kan de Utrechtse Fabriek bijdragen aan het werkplezier van huisartsen?

“Absoluut, dat is een van de pijlers. Er is veel energie bij iedereen die nu betrokken is bij de projecten en er lopen inmiddels veel pilots. 2027 wordt de proef op de som. We willen vertrouwen verdienen door te laten zien dat het werkt, dat we aan veranderingen werken waar zowel de patiënt als de zorgverlener beter van wordt. Daarom hoop ik ook dat het samenwerkingsverband van de Utrechtse Fabriek blijft bestaan na de IZA-periode en er dan meer rust komt om verder te werken aan de verbetering van zorg.”

Kristel van Asselt is naast medisch directeur van RegiozorgNU, huisarts en universitair hoofddocent bij het UMC Utrecht.